Nieuwe erfwet – deel 1

Nieuwe erfwet – deel 1

Vanaf 1 september dit jaar worden de nieuwe erfenisregels van kracht. Je kunt je successie dan vrijer invullen. Maar hoe vrij is dat dan? Zo vrij dat je geld echt kunt laten overgaan naar wie je wilt?

Misschien komt er een teleurstelling aan, maar helemaal vrij in het regelen van je successie, dat word je niet. De nieuwe regels blijven voor klemmen en beschotten zorgen. Vanaf september is er wel meer vrije keuze over traditionele generaties en bloedbanden heen.

Eerst even het kader schetsen. Aan dat kader verandert in september niets. Ten eerste: als je zelf niets regelt bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn en wat ze krijgen. Ten tweede: de langstlevende echtgenoot valt buiten de orde van de wettelijke erfgenamen en erft standaard enkel het vruchtgebruik. Ten derde: je persoonlijke vrijheid heeft wat je erfenis betreft vooral te maken met je aantal kinderen. Hoe minder kinderen, hoe vrijer je bent om je successie vorm te geven.

Hoeveel van je erfenis kun je vrij bestemmen?

Tot september heeft een enig kind wettelijk recht op minstens de helft van de erfenis. Heb je twee kinderen, dan hebben ze beiden recht op minimaal een derde en dus samen minimaal twee derden. Met drie kinderen wordt dat samen drie vierden. Tot september is het ook zo dat je als erflater enkel vrij mag beschikken over wat overblijft na de wettelijke reserve voor de kinderen.

Vanaf 1 september is de wettelijke reserve van de kinderen tot de helft begrensd, ongeacht het aantal kinderen. Je kunt dus altijd voor de andere helft van je erfenis bepalen wie er erft. Vanaf 1 september ben je dus vrij om altijd minstens de helft van je vermogen na te laten aan de persoon of organisatie van je keuze.

Kan ik in mijn testament opnemen dat alles rechtstreeks naar mijn kleinkinderen gaat?

Er is altijd de wettelijke reserve van de kinderen om rekening mee te houden. Je kunt enkel vrij beschikken over het gedeelte dat buiten die kinderreserve valt. Natuurlijk kunnen je kinderen altijd nog hun erfdeel weigeren om de erfenis zo naar de volgende generatie te laten springen, maar dat kan enkel als ze hun volledige erfdeel weigeren. Voor hen is het dus alles of niks.

Vanaf 1 september 2018 is het vrije gedeelte waarover je vrij kunt beschikken mogelijks al ruimer, en minstens de helft van de nalatenschap. Vanaf 1 september kun je als grootouder ook een schenking doen aan je kleinkind en die schenking aftrekken van het erfdeel van je kind (ouder van het kleinkind). Het is wel zo dat je kind daarmee akkoord moet gaan. Er zijn dus meer mogelijkheden, maar er zijn wel afspraken nodig vooraf die je best regelt via de notaris.

Wat als ik kinderloos ben en voor mijn ouders sterf?

Tot september is het zo dat een ouder die zijn kinderloos kind overleeft, recht heeft op minstens een vierde van de erfenis. Met twee ouders wordt dat samen twee vierde. Dat is de ouderreserve. Tot september kun je aan die ouderreserve enkel iets wijzigen via een schenking of een testamentair legaat aan een huwelijkspartner of een wettelijk samenwonende partner. Schrijf je in je eindspel andere personen in, dan kan je ouder altijd zijn of haar wettelijke ouderreserve opeisen.

Vanaf 1 september kun je wel vrij de begunstigden van je erfenis kiezen. Je doet dat door in je testament de erfenis volledig te verdelen. Als je je ouders niet vermeld, zullen ze ook niets ontvangen. In het geval je als kind een ouder van financiële steun voorzag, kan die ouder aan de mensen die in je testament staan wel vragen om die financiële steun voort te zetten.